Điều gì xảy ra nếu nền kinh tế Iran sụp đổ?

(Ảnh: Reuters)

Theo NewsNation, đồng rial của Iran đã giảm xuống mức thấp kỷ lục mới khi cuộc chiến bước sang tháng thứ tám, làm dấy lên câu hỏi liệu áp lực kinh tế ngày càng lớn có thể góp phần chấm dứt xung đột hay không. Hiện cần hơn 2,5 triệu rial Iran để đổi lấy một đô la Mỹ.

Mục lục

01

Áp lực từ trừng phạt và phong tỏa dầu mỏ

02

Tác động ra bên ngoài biên giới Iran

03

Kịch bản nếu xung đột kết thúc

Áp lực từ trừng phạt và phong tỏa dầu mỏ

Iran đã chịu áp lực kinh tế trong nhiều năm từ các lệnh trừng phạt quốc tế. Một lệnh phong tỏa của Mỹ nhắm vào dầu mỏ Iran, cùng các lệnh trừng phạt mới được áp đặt trong chiến tranh, đã làm gia tăng thêm áp lực lên nền kinh tế nước này.

Nhà kinh tế Chris Clarke, giáo sư kinh tế tại Đại học Bang Washington, đã trao đổi với Laura Ingle của NewsNation về điều gì sẽ xảy ra nếu nền kinh tế Iran sụp đổ. Ông cảnh báo vẫn còn “mức độ bất định rất lớn”, lưu ý rằng chỉ riêng tỷ giá hối đoái không cung cấp bức tranh đầy đủ về sức khỏe kinh tế Iran. Theo Clarke, dữ liệu của chính phủ Iran cho thấy lạm phát đang tăng và thất nghiệp ở mức cao, nhưng ông nói tình hình thất nghiệp “chưa đến mức thảm khốc”.

Tác động ra bên ngoài biên giới Iran

Clarke cho rằng một cuộc sụp đổ kinh tế của Iran có thể sẽ ít tác động trực tiếp đến kinh tế Mỹ vì hai nước đã có ít quan hệ kinh tế trong nhiều năm. Ông nói Iran không phải nền kinh tế đủ lớn để có tác động toàn cầu khổng lồ, khi xếp gần vị trí thứ 50 trong các nền kinh tế lớn nhất toàn cầu với GDP danh nghĩa khoảng 300 đến 400 tỷ USD, “về cơ bản tương đương một bang nhỏ của Mỹ”. Ông nói thêm: “nếu Iran suy thoái, nó sẽ không ảnh hưởng quá nhiều đến phần còn lại”.

Tuy vậy, Clarke cho rằng áp lực kinh tế có thể trở nên quan trọng hơn nếu nó trở thành đòn bẩy trong các cuộc đàm phán về chiến tranh, và nếu áp lực đó cuối cùng góp phần chấm dứt xung đột, hậu quả có thể đáng kể đối với người Mỹ. Tướng Hossein Mohebbi, phát ngôn viên của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran, cáo buộc Mỹ dùng chương trình hạt nhân của Iran như một mưu mẹo để “cướp bóc tài sản của Iran” và biến nước này “trở lại thành thuộc địa”.

Kịch bản nếu xung đột kết thúc

Dù Iran có thể không đủ lớn để suy thoái ở đó gây tác động toàn cầu khổng lồ, việc chấm dứt xung đột quân sự và mở lại thương mại ở Vùng Vịnh có thể mang lại động lực kinh tế cho các nước phụ thuộc vào nguồn năng lượng của khu vực. Giá dầu tại Mỹ đang biến động mạnh. Theo Clarke, châu Á và châu Âu có thể đặc biệt hưởng lợi từ dòng dầu mỏ được khôi phục và giá năng lượng thấp hơn, khi các nước châu Âu cũng đang nhập khẩu ít năng lượng hơn từ Nga.

Clarke cho rằng các lệnh trừng phạt cũng có hạn chế và chi phí. Iran đã tìm cách lách một số hạn chế, bao gồm vận chuyển dầu và sử dụng tiền mã hóa cho các giao dịch. Người Mỹ cũng có thể cảm nhận hậu quả kinh tế của các lệnh trừng phạt qua giá xăng và giá hàng tạp hóa, khi trừng phạt hoặc xung đột hạn chế nguồn cung dầu thô nước ngoài và đẩy giá chuẩn toàn cầu lên cao. Giá dầu diesel và nhiên liệu cao hơn cũng làm tăng chi phí vận chuyển hàng hóa bằng xe tải và tàu hỏa.

Nguồn tin không nêu ngày cụ thể bắt đầu xung đột, không cung cấp số liệu lạm phát và thất nghiệp cụ thể của Iran, cũng không xác nhận liệu nền kinh tế nước này đã thực sự sụp đổ hay chưa. Các nhận định về tác động đều là đánh giá của chuyên gia Chris Clarke trong bối cảnh giả định.

Nguồn: NewsNation