Nền kinh tế Nga vẫn tăng trưởng bất chấp trừng phạt, nhưng áp lực ngày càng lớn

(Tổng thống Nga Vladimir Putin - Ảnh: Reuters)

Mục lục

01

Tăng trưởng vẫn có, nhưng tốc độ đã chậm lại

02

Năng lượng vẫn là trụ cột, nhưng sức ép ngày càng rõ

03

Ngân sách: nguồn sức mạnh đồng thời là điểm dễ tổn thương

04

Cuộc thử sức đang chuyển sang khả năng chịu đựng dài hạn

Tăng trưởng vẫn có, nhưng tốc độ đã chậm lại

Ngày 24 tháng 9, Bộ Phát triển Kinh tế Nga đã nâng dự báo tăng trưởng GDP năm 2026 từ 0,4% lên 0,6%, đồng thời giữ nguyên mức dự báo 1,4% cho năm 2027, 1,9% cho năm 2028 và 2,4% cho năm 2029 . Bộ trưởng Maxim Reshetnikov gọi đây là kịch bản thận trọng, nhưng ngay cả mức điều chỉnh tăng này vẫn thấp hơn nhiều so với tốc độ tăng trưởng 4,9% của năm 2024. Tuy nhiên, chỉ bốn ngày sau, cố vấn của Chủ tịch Ngân hàng Trung ương Nga Kirill Tremasov tuyên bố cơ quan này không thấy cơ sở nào để tăng trưởng GDP vượt ra khỏi khoảng 0 đến 1% cho cả năm 2026 . Sự khác biệt giữa hai cơ quan chức năng phản ánh mức độ bất định đang bao trùm triển vọng kinh tế Nga.

Căng thẳng nhất nằm ở chính sách tiền tệ. Ngày 11 tháng 9, Ngân hàng Trung ương Nga quyết định giữ nguyên lãi suất cơ bản ở mức 14%, chấm dứt chuỗi mười lần cắt giảm liên tiếp kéo dài từ tháng 4 năm 2025 . Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh áp lực lạm phát gia tăng rõ rệt. Theo biên bản cuộc thảo luận được công bố ngày 23 tháng 9, tăng trưởng giá cơ bản đã tăng tốc từ mức 4 đến 5% lên 5 đến 6% tính theo năm . Ngân hàng Trung ương Nga dự báo lạm phát cả năm 2026 sẽ ở mức 6 đến 7%, trước khi trở về mục tiêu 4% vào năm 2027 .

Một trong những nguyên nhân chính gây áp lực lạm phát là các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine nhắm vào các nhà máy lọc dầu của Nga, gây thiếu hụt nhiên liệu và đẩy giá xăng dầu tăng cao . Ngân hàng Trung ương Nga mô tả đây là tác động của việc suy giảm tạm thời năng lực sản xuất ở một số ngành . Các doanh nghiệp Nga đã gây sức ép lên ngân hàng trung ương, cho rằng việc vay vốn để đầu tư không còn hợp lý ở mức lãi suất hiện tại và nền kinh tế sẽ không thể tăng trưởng cho đến khi lãi suất giảm xuống dưới 12% .

(Thủ đô Moscow của Nga - Ảnh minh họa: Reuters)

Năng lượng vẫn là trụ cột, nhưng sức ép ngày càng rõ

Song song với khó khăn tiền tệ, ngành năng lượng Nga đang đối mặt với triển vọng kém sáng sủa hơn. Dự thảo dự báo chính phủ cho thấy sản lượng dầu năm 2026 có thể giảm xuống còn 494,2 triệu tấn, tương đương 9,88 triệu thùng mỗi ngày, mức thấp nhất kể từ năm 2009 . Con số này thấp hơn 17,2 triệu tấn so với năm 2025 và thấp hơn đáng kể so với dự báo 511 triệu tấn đưa ra hồi tháng 5 . Nguyên nhân chính đến từ hạn chế từ thị trường châu Âu, các lệnh trừng phạt và sức ép đối với ngành lọc dầu . Đáng chú ý, xuất khẩu dầu thô lại được dự báo tăng lên 244,7 triệu tấn, tăng 13,9 triệu tấn so với năm trước, khi Nga chuyển hướng mạnh sang Trung Quốc và Ấn Độ .

Ngân sách: nguồn sức mạnh đồng thời là điểm dễ tổn thương

Về ngân sách, chính phủ Nga đã nâng ước tính thâm hụt ngân sách năm 2026 từ 1,6% lên 3,2% GDP . Chi tiêu ngân sách năm 2026 sẽ tăng 13,2% lên 48.600 tỷ rúp, tương đương 20,9% GDP . Đáng chú ý nhất là kế hoạch chi tiêu quốc phòng cho năm 2027, được nâng lên khoảng 17.100 tỷ rúp, cao hơn 27% so với ngân sách ban đầu và là mức cao nhất kể từ khi xung đột Ukraine bắt đầu . Tổng chi tiêu quốc phòng trong ba năm tới được dự kiến lên tới 50.000 tỷ rúp . Để bù đắp thâm hụt, chính phủ Nga đang chuẩn bị tăng thuế đối với lợi nhuận bất thường của các công ty khai khoáng và luyện kim, ước tính thu về khoảng 200 tỷ rúp mỗi năm .

Cuộc thử sức đang chuyển sang khả năng chịu đựng dài hạn

Nhìn chung, bức tranh kinh tế Nga cuối năm 2026 cho thấy một nền kinh tế chưa rơi vào suy thoái nhưng đang chậm lại rõ rệt, với tăng trưởng gần như bằng không, lạm phát dai dẳng, lãi suất cao và ngân sách chịu áp lực ngày càng lớn từ chi tiêu quốc phòng. Câu hỏi đặt ra là liệu Nga có thể duy trì cấu trúc tăng trưởng dựa vào chi tiêu nhà nước và công nghiệp quốc phòng trong bao lâu mà không làm suy yếu đầu tư dân sự và năng suất dài hạn.

Nguồn: Dân Trí