Thẩm phán Mỹ ra lệnh hoàn trả hàng tỷ USD thuế quan thời Trump

Một thẩm phán liên bang vừa ra phán quyết lịch sử, yêu cầu chính phủ Hoa Kỳ phải ngay lập tức bắt đầu quy trình hoàn trả hàng tỷ đô la tiền thuế mà Tòa án Tối cao đã tuyên bố là thu sai dưới thời Tổng thống Donald Trump. Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh có hơn 300.000 nhà nhập khẩu đang chờ đợi để được nhận lại số tiền của mình.

Thẩm phán Richard Eaton của Tòa án Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ (CIT) tại Manhattan đã ban hành lệnh yêu cầu Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) tiến hành thanh khoản hóa (liquidation) các lô hàng nhập khẩu mà không áp dụng mức thuế đã bị tuyên là bất hợp pháp. Quy trình này, thường diễn ra khoảng 314 ngày sau khi hàng hóa được nhập khẩu, sẽ xác định số thuế cuối cùng mà doanh nghiệp phải nộp. Việc loại bỏ các khoản thuế bất hợp pháp khỏi quá trình tính toán đồng nghĩa với việc các nhà nhập khẩu sẽ được hoàn lại số tiền đã nộp thừa, kèm theo lãi suất.

Phán quyết được đưa ra sau khi Tòa án Tối cao Hoa Kỳ hồi tháng trước, với tỷ lệ 6-3, đã bác bỏ việc chính quyền ông Trump sử dụng Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) để áp thuế lên hàng hóa nhập khẩu. Tòa án Tối cao cho rằng Tổng thống đã vượt quá thẩm quyền của mình. Tuy nhiên, phán quyết của Tòa án Tối cao không đưa ra hướng dẫn cụ thể về cách thức hoàn trả số tiền thuế khổng lồ đã được thu, ước tính lên tới hơn 130 tỷ USD từ năm 2018.

Trong phiên điều trần ngày thứ Tư, Thẩm phán Eaton tỏ ra cứng rắn với lập luận của CBP về sự phức tạp của việc hoàn tiền. “Hải quan biết cách làm việc này,” ông nói, trích dẫn từ bản ghi âm trên trang web của tòa án. “Họ làm điều đó hàng ngày. Họ thanh khoản hóa các tờ khai và thực hiện hoàn thuế.” Ông cũng chỉ ra rằng việc lập trình hệ thống để tự động phát hành tiền hoàn lại là điều CBP vẫn thường làm khi nhà nhập khẩu nộp thừa thuế ước tính.

Phía CBP trước đó đã cảnh báo về một “nhiệm vụ chưa từng có” khi phải rà soát thủ công hơn 71 triệu tờ khai nhập khẩu và xin tới 4 tháng để đánh giá các phương án. Tuy nhiên, yêu cầu này đã không được Thẩm phán Eaton chấp thuận. Ông cũng thông báo rằng mình sẽ là thẩm phán duy nhất xử lý tất cả các vụ kiện liên quan đến việc hoàn thuế IEEPA, nhằm đảm bảo tính nhất quán.

Phán quyết của Thẩm phán Eaton được đưa ra trong khuôn khổ vụ kiện của công ty Atmus Filtration. Công ty này cho biết đã nộp khoảng 11 triệu USD tiền thuế bất hợp pháp theo các chính sách của ông Trump. Vụ kiện của Atmus là một trong số khoảng 2.000 vụ kiện đã được gửi lên tòa án thương mại để yêu cầu hoàn trả các khoản thuế áp dụng theo IEEPA.

Luật sư của Atmus từ chối bình luận về phán quyết. Tuy nhiên, phản ứng từ cộng đồng doanh nghiệp là rất tích cực. Ryan Majerus, một cựu quan chức Bộ Thương mại hiện là đối tác của King & Spalding, nhận định với hãng tin Reuters rằng ngôn ngữ trong phán quyết “cho thấy một cách tiếp cận toàn diện rằng các nhà nhập khẩu được hưởng các khoản hoàn thuế IEEPA”.

Một vấn đề phức tạp khác đang được giới luật sư thương mại quan tâm là việc xác định ai thực sự là người được nhận khoản tiền hoàn lại. Nhiều nhà nhập khẩu trong suốt thời gian qua đã chuyển chi phí thuế quan này cho các nhà bán lẻ và người tiêu dùng thông qua việc tăng giá bán. Các chuyên gia cho rằng các nhà bán lẻ và các bên mua hàng ở hạ nguồn có thể có cơ sở pháp lý để yêu cầu nhà nhập khẩu chia sẻ khoản tiền hoàn lại này, dựa trên các điều khoản hợp đồng hoặc các học thuyết pháp lý như làm giàu bất chính.

Trong khi đó, hãng vận chuyển FedEx đã có động thái rõ ràng khi tuyên bố nếu nhận được bồi thường từ chính phủ, họ sẽ hoàn trả số tiền đó cho chính khách hàng và người gửi hàng, những người đã thực sự chịu chi phí.

Thẩm phán Eaton đã ấn định một phiên điều trần khác vào thứ Sáu tới, nơi ông yêu cầu CBP báo cáo chi tiết về kế hoạch hoàn tiền. Ông cũng bày tỏ mong muốn tìm ra một phương pháp chung để các nhà nhập khẩu có thể yêu cầu hoàn lại các khoản thuế đã nộp sai, thay vì phải xét xử từng vụ riêng lẻ.

Phán quyết này mở ra hy vọng lớn cho hàng trăm nghìn doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, những người lo ngại rằng họ sẽ phải từ bỏ quyền lợi nếu quy trình hoàn thuế quá rườm rà và tốn kém.