Ông Trump từng cam kết cắt giảm chi tiêu, nay nợ công Mỹ vượt 40.000 tỷ USD khi chi phí vay tăng cao

Nợ công Mỹ đã chính thức vượt mốc 40.000 tỷ USD trong 19 tháng đầu nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump, theo dữ liệu từ Bộ Tài chính Mỹ công bố giữa tháng 8/2026. Con số này bao gồm 32.266 tỷ USD trái phiếu do công chúng nắm giữ và 7.782 tỷ USD nợ nội bộ chính phủ.

Khi trở lại Nhà Trắng, ông Trump cam kết siết chặt tài chính bằng cách thu hẹp bộ máy liên bang, chấm dứt các cuộc chiến tranh tốn kém và thúc đẩy tăng trưởng để kiềm chế thâm hụt. Tuy nhiên, chi tiêu liên bang thực tế đã tăng, cuộc chiến với Iran kéo dài 6 tháng rơi vào bế tắc, và lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ chạm mức cao nhất gần hai thập kỷ, đẩy chi phí trả nợ leo thang.

Theo Ủy ban Ngân sách Liên bang có trách nhiệm (CRFB), các đợt cắt giảm thuế trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump đã làm tăng thêm 8.400 tỷ USD nợ. Trong nhiệm kỳ thứ hai, luật thuế và nhập cư dự kiến bổ sung thêm 4.700 tỷ USD, theo Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO). Tổng nợ tăng thêm trong cả hai nhiệm kỳ lên tới 11.600 tỷ USD. Mặc dù đảng Cộng hòa đã thu hẹp thâm hụt ngân sách năm 2025, mức giảm không đáng kể so với tốc độ gia tăng của tổng nợ.

Người phát ngôn Nhà Trắng Kush Desai cho biết ông Trump là “tổng thống đầu tiên thực sự giải quyết tình trạng lãng phí, gian lận và lạm dụng trong chính phủ liên bang”, thông qua việc sa thải hàng nghìn nhân viên và loại bỏ các chương trình lãng phí. Tuy nhiên, bà Maya MacGuineas, Chủ tịch CRFB, nhận định: “Không có kịch bản nào mà người ta có thể nhìn vào thành tích của Tổng thống Trump trong cả nhiệm kỳ này và nhiệm kỳ trước và tuyên bố đó là một thành công về tài khóa”. Bà cho rằng việc các nhà lập pháp không hành động để cải thiện tình trạng này là lỗi của tất cả họ, với tổng thống đóng vai trò trung tâm.

Cả hai đảng đều có trách nhiệm trong câu chuyện thâm hụt kéo dài nhiều thập kỷ. Các đời tổng thống Cộng hòa như Ronald Reagan và George W. Bush đã mở rộng thâm hụt qua cắt giảm thuế và chiến tranh. Trong khi đó, các tổng thống Dân chủ Barack Obama và Joe Biden tăng chi tiêu qua các gói kích thích sau khủng hoảng 2008 và đại dịch COVID-19. Sự thay đổi nhân khẩu học với thế hệ “baby boom” nghỉ hưu cũng đang gây áp lực lớn lên quỹ An sinh Xã hội và Medicare.

Đáng chú ý, ông Trump đã dẫn dắt đảng Cộng hòa đi ngược nguyên tắc bảo thủ truyền thống khi tạo ra các chương trình an sinh xã hội mới như tài khoản đầu tư do chính phủ bảo trợ cho trẻ sơ sinh. Chính quyền của ông cũng dịch chuyển cơ cấu thuế, tăng thuế quan và cắt giảm thuế doanh nghiệp, khiến gánh nặng thuế chuyển sang người lao động và hộ gia đình thay vì doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Trong chiến dịch tranh cử, ông Trump ủy quyền cho Elon Musk lãnh đạo Bộ Hiệu quả Chính phủ (nay đã giải thể) với cam kết cắt giảm 2.000 tỷ USD. Cơ quan này báo cáo tiết kiệm được 110 tỷ USD, nhưng Văn phòng Trách nhiệm Chính phủ Mỹ (GAO) cho biết con số này dựa trên các tuyên bố phóng đại hoặc không thể kiểm chứng, với 96% số tiền tiết kiệm không được xác minh đầy đủ.

Các chuyên gia cảnh báo việc này đang tạo ra một cuộc khủng hoảng tài khóa sắp xảy ra, buộc Quốc hội và tổng thống tương lai phải đối mặt với các lựa chọn khó khăn như tăng thuế hoặc cắt giảm an sinh xã hội.