Lời nói đầu:WikiFX tổng hợp toàn cảnh thị trường ngày 21/05/2026 với Fed hawkish hơn, Mỹ và Iran tiến gần thỏa thuận, dầu thô biến động mạnh, Nvidia dẫn sóng AI toàn cầu, BOJ phát tín hiệu nâng lãi suất, Australia thất nghiệp tăng vọt và chứng khoán châu Á bùng nổ.

Địa chính trị Trung Đông đẩy giá dầu vào chu kỳ đảo chiều dữ dội
Thị trường tài chính toàn cầu mở cửa phiên thứ Tư trong tâm thế thận trọng hiếm thấy, bởi cùng lúc phải cân đo giữa hai lực rất mạnh, một bên là tín hiệu hòa bình mong manh tại Trung Đông, một bên là lập trường chính sách tiền tệ ngày càng cứng rắn từ Washington.
Dòng thông tin dồn dập trong 24 giờ qua gần như tập trung tuyệt đối vào Vịnh Ba Tư, nơi chỉ một phát biểu từ Tổng thống Donald Trump rằng Mỹ đang ở “giai đoạn cuối cùng” của các cuộc đàm phán với Iran đã đủ tạo ra một cú sốc giảm giá lịch sử trên thị trường dầu thô.
Tuyên bố này nhanh chóng được khuếch đại bởi các hãng tin lớn và hàng loạt tài khoản phân tích thị trường, từ đó kích hoạt làn sóng bán tháo rất mạnh. Giá dầu WTI và Brent lao dốc, có thời điểm Brent rơi xuống dưới ngưỡng tâm lý quan trọng 100 USD mỗi thùng. Cú giảm này gắn chặt với kỳ vọng rằng eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày, có thể sớm mở lại trong môi trường ít rủi ro hơn nếu tiến trình đàm phán thực sự đi đến kết quả.
Dự thảo mới, tín hiệu trái chiều và một thị trường không thể bình tĩnh
Tuy nhiên, tâm lý lạc quan đó không tồn tại lâu. Ngay sau khi phát đi thông điệp mềm mỏng hơn, ông Trump lại đăng tải quan điểm rằng có thể Mỹ sẽ phải “tấn công Iran mạnh hơn”, đồng thời cáo buộc Tehran không nghiêm túc. Sự mâu thuẫn trong ngôn ngữ chính trị này gần như ngay lập tức hãm phanh đà rơi của dầu, đẩy thị trường vào trạng thái giằng co.
Các nguồn tin ngoại giao và tình báo cho biết Mỹ đã gửi một dự thảo văn bản mới cho Iran và Tehran đang trong quá trình xem xét phản hồi, trong khi Nour News dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran xác nhận tiến trình này. Tổng thống Iran Pezeshkian cũng lên tiếng rằng nước này luôn tôn trọng các cam kết của mình.
Bức tranh càng phức tạp hơn khi Axios đưa tin về cuộc điện đàm giữa ông Trump và Thủ tướng Israel Netanyahu, trong đó hai nhà lãnh đạo đã thảo luận về một nỗ lực mới nhằm thiết lập hòa bình.
Gần như cùng lúc, Thủy quân Lục chiến Mỹ đã tiến hành một chiến dịch kiểm soát một tàu thương mại mang cờ Iran, thông tin sau đó được CENTCOM công bố chính thức. Các nguồn tin khác còn cho biết Iran đã cảnh báo sẽ “mở rộng cuộc chiến ra ngoài khu vực” nếu ông Trump khởi động lại các cuộc tấn công.
Khi các mảnh ghép này xuất hiện liên tiếp, rủi ro chiến tranh bị định giá lại từng phút, khiến dầu thô không thể hình thành xu hướng bền.
Dầu, vàng và trái phiếu cùng bị cuốn vào cơn xoáy phòng thủ
Chính sự giằng co giữa hy vọng hòa bình và thực tế quân sự khốc liệt đã làm biến động mạnh toàn bộ nhóm tài sản trú ẩn. Goldman Sachs cho biết tồn kho dầu toàn cầu đang giảm với tốc độ kỷ lục do hệ quả từ khủng hoảng Hormuz, một tín hiệu nhấn mạnh rằng cú sốc nguồn cung vẫn đang diễn ra dù trên bề mặt thị trường xuất hiện các tín hiệu mềm hơn.

Nguồn: Bloomberg
Sau nhịp lao dốc mạnh, dầu đã hồi phục kỹ thuật trong phiên châu Á và đầu phiên châu Âu, nhưng vẫn dao động rất rộng quanh vùng thấp, phản ánh sự thận trọng cực độ của giới đầu tư.
Vàng cũng vận động theo cùng logic. Sau khi suy yếu trong phiên trước do kỳ vọng hòa bình làm giảm nhu cầu trú ẩn, vàng giao ngay đã đi ngang và phục hồi nhẹ khi thị trường bắt đầu nghi ngờ tốc độ cũng như độ bền của bất kỳ thỏa thuận nào.

Nguồn: Bloomberg
Về kỹ thuật, các nhà phân tích từ TradingView và Investing.com cho rằng vàng đang củng cố tại vùng hỗ trợ quan trọng, còn về cấu trúc dài hạn thì kim loại quý này vẫn giữ vị thế tương đối tốt miễn là các rủi ro vĩ mô chưa được giải quyết triệt để. Nói cách khác, vàng chưa mất vai trò phòng thủ, chỉ là chưa đủ động lực để bứt phá.
Fed phát tín hiệu diều hâu hơn, kỳ vọng cắt giảm lãi suất bị kéo lùi
Trong khi thế giới chăm chú nhìn về Trung Đông, một cú giật mình khác lại đến từ chính sách tiền tệ Mỹ.
Biên bản cuộc họp tháng 4 của FOMC, công bố vào chiều 20/05 theo giờ Mỹ, cho thấy sự chia rẽ sâu sắc trong nội bộ Fed và một xu hướng cứng rắn đang dần chiếm ưu thế. Nhiều quan chức thẳng thắn cảnh báo rằng nếu lạm phát còn neo cao, việc tăng lãi suất thêm hoàn toàn có thể quay trở lại bàn nghị sự.
Biên bản cũng phản ánh mối lo rằng các mức thuế quan mới và sự leo thang xung đột tại Hormuz có thể tạo ra cú sốc nguồn cung vượt ngoài tầm kiểm soát của công cụ tiền tệ truyền thống.
TD Bank nhận định sự chia rẽ trong nội bộ Fed đang xói mòn kỳ vọng cắt giảm lãi suất của thị trường, đồng thời hỗ trợ đồng USD. Các chiến lược gia của Forex.com và Bloomberg cũng cho rằng đồng bạc xanh đang hưởng lợi kép, vừa từ vai trò trú ẩn an toàn, vừa từ lợi thế lợi suất vẫn rộng hơn nhiều đồng tiền khác.
Barr, Dimon và lợi suất Mỹ giữ vai trò trụ đỡ cho USD
Áp lực lên đồng USD được củng cố thêm bởi các phát biểu từ những nhân vật có ảnh hưởng lớn.
Michael Barr trong bài phát biểu về sức khỏe tài chính đã nhấn mạnh sự kiên cường của hệ thống ngân hàng Mỹ, dù chưa mang lại thông điệp ôn hòa hơn cho thị trường. Ngoài Fed, tiếng nói từ Jamie Dimon cũng tạo ảnh hưởng mạnh. CEO JPMorgan cảnh báo lãi suất có thể còn cao hơn nhiều so với mức hiện tại và cho biết ngân hàng của ông đang chuẩn bị cho các kịch bản lợi suất trái phiếu cực đoan.
Phản ứng của thị trường trái phiếu là ngay lập tức, với lợi suất kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm duy trì ở vùng cao, qua đó tiếp tục neo sức mạnh cho USD.

Nguồn: Bloomberg
Chỉ số Dollar Index giao dịch quanh ngưỡng 99,00 mà không hề suy yếu đáng kể dù kỳ vọng hòa bình tăng lên. Cặp USD/JPY đi ngang quanh 159,00, một mốc rất nhạy cảm với nguy cơ can thiệp từ Bộ Tài chính Nhật Bản. Các quỹ như RBC BlueBay thậm chí đã công khai tăng vị thế mua đồng yên, đặt cược rằng BOJ cuối cùng cũng sẽ phải phản ứng mạnh hơn để ổn định đồng nội tệ.

Nguồn: Bloomberg
BoE, ECB và câu chuyện lạm phát châu Âu vẫn chưa hạ nhiệt
Ở châu Âu và Anh, bức tranh chính sách tiền tệ vẫn là một cuộc giằng co giữa tăng trưởng và lạm phát.
UK CPI tháng 4 giảm xuống 2,8%, thấp hơn dự báo, giúp đồng bảng bớt áp lực trong ngắn hạn. Nhưng Reuters đồng thời nhấn mạnh đây chỉ là sự hạ nhiệt tạm thời, bởi cú sốc năng lượng từ Iran vẫn có thể đẩy lạm phát tăng trở lại trong các tháng tới.
Bailey thừa nhận việc thị trường giảm kỳ vọng cắt giảm lãi suất đã tự động thắt chặt điều kiện tài chính, còn Breeden, Mann và Dhingra đều thể hiện một bức tranh khá chia rẽ về mức độ cần thiết của chính sách thắt chặt.
Trong khi đó, châu Âu không hề dễ thở hơn. ECB được cho là gần như chắc chắn sẽ tăng lãi suất trong tháng 6, và một số nguồn tin cho rằng việc nâng tiếp trong tháng 7 vẫn còn quá sớm để tính đến. Olli Rehn cảnh báo eurozone đang tiến gần kịch bản bất lợi nếu cú sốc năng lượng lan sang lạm phát lõi.
Ở mặt trận thương mại, Anh chốt thỏa thuận với GCC trị giá 5 tỷ USD mỗi năm, còn EU xúc tiến đẩy nhanh thỏa thuận thương mại với Mỹ theo hướng nhượng bộ một phần trước yêu cầu từ Washington. Đức cũng thúc đẩy cải tổ lớn về chính sách mở rộng EU, bao gồm đề xuất tư cách thành viên liên kết cho Ukraine.
Nhật Bản phát tín hiệu hawkish, đồng yên được chú ý trở lại
Sang châu Á, Nhật Bản tiếp tục là một trong những trung tâm lớn nhất của dòng tin. Dữ liệu thương mại tháng 4 cho thấy xuất khẩu tăng 14,8% so với cùng kỳ, cao hơn dự báo, còn thặng dư thương mại đạt 301,9 tỷ yên nhờ nhập khẩu năng lượng giảm mạnh. Đơn đặt hàng máy móc tháng 3 cũng vượt kỳ vọng, phản ánh một số mảng của nền kinh tế vẫn bền hơn tưởng tượng.

Nguồn: Bloomberg
Quan trọng hơn, thành viên BOJ Koeda cho rằng lạm phát cơ bản đã ở quanh mức 2% và ngân hàng trung ương nên tiếp tục nâng lãi suất với tốc độ phù hợp. Phát biểu này được xem là một tín hiệu hawkish rất đáng chú ý. Cùng lúc, Nhật Bản đang cân nhắc gói ngân sách bổ sung khoảng 3 nghìn tỷ yên để đối phó với biến động bên ngoài và chi phí năng lượng.
Trong một thị trường nhạy cảm với tỷ giá như hiện nay, những dữ kiện đó đủ để khiến đồng yên được theo dõi sát hơn trong mọi nhịp giao dịch.
Australia chịu cú sốc lao động, RBA mất thêm dư địa nâng lãi suất
Tại Australia, dữ liệu lao động gây sốc mạnh cho thị trường. Tỷ lệ thất nghiệp tháng 4 nhảy lên 4,5%, mức cao nhất kể từ cuối năm 2021, trong khi số việc làm giảm 18.600 và việc làm toàn thời gian giảm 10.700. Cùng với đó, PMI sản xuất và nhu cầu mới của khu vực tư nhân đều yếu đi rõ rệt. Điều này khiến kỳ vọng tăng lãi suất của RBA giảm nhanh, còn AUD bị bán mạnh ngay sau công bố dữ liệu.

Nguồn: Bloomberg
Dù vậy, đồng tiền này vẫn có những nhịp hồi kỹ thuật nhờ khẩu vị rủi ro toàn cầu cải thiện sau cơn sốt công nghệ, nhưng về bản chất bức tranh tăng trưởng của Australia đã bớt sáng sủa hơn khá nhiều. Đây là ví dụ rất rõ cho thấy một dữ liệu lao động có thể ngay lập tức làm thay đổi quỹ đạo của chính sách tiền tệ và thị trường tiền tệ địa phương.

Nguồn: Action Forex
Hàn Quốc bứt phá nhờ Samsung, Nvidia và làn sóng công nghệ
Hàn Quốc lại đi theo hướng hoàn toàn khác khi KOSPI là một trong những chỉ số tăng mạnh nhất khu vực, thậm chí có thời điểm kích hoạt cơ chế sidecar khi hợp đồng tương lai tăng quá nhanh.

Nguồn: Bloomberg
Nguyên nhân trực tiếp là Samsung Electronics đạt thỏa thuận tiền lương tạm thời với công đoàn, chấm dứt chuỗi ngày đình công và bất ổn nội bộ. Các báo cáo còn nhắc tới khoản thưởng rất lớn, có nơi lên tới 416.000 USD cho một số nhân sự, cho thấy áp lực giữ chân nhân tài trong ngành bán dẫn đang tăng cao.
Làn sóng tăng còn được khuếch đại bởi Nvidia. Sau khi công bố kết quả kinh doanh quý đầu tiên vượt xa mọi ước tính, Nvidia không chỉ kéo cổ phiếu bán dẫn Mỹ đi lên mà còn tạo cú hích mạnh cho toàn bộ hệ sinh thái châu Á.

Nguồn: Reuters
Công ty này đồng thời thừa nhận đã phần lớn nhường thị trường chip AI Trung Quốc cho Huawei, một chi tiết cho thấy cuộc cạnh tranh công nghệ Mỹ và Trung đang định hình lại chuỗi cung ứng toàn cầu.
SoftBank tăng gần 20%, cộng thêm khoảng 35 tỷ USD vốn hóa, khi nhà đầu tư kỳ vọng vào AI, các thương vụ IPO sắp tới và triển vọng từ Arm.

Nguồn: Bloomberg
Tỷ giá Hàn Quốc, Ấn Độ và Trung Quốc cùng phản ánh sức ép bên ngoài
Điều thú vị là đà tăng của cổ phiếu Hàn Quốc không đi kèm với sự mạnh lên tương ứng của đồng Won.

Nguồn: Bloomberg
Bloomberg cho rằng KRW suy yếu dù thị trường chứng khoán bùng nổ là do dòng vốn ngoại chưa quay lại bền vững, trong khi rủi ro địa chính trị vẫn lớn.

Nguồn: Bloomberg
Chính phủ Hàn Quốc đã xác nhận sẽ triển khai giao dịch giao ngay USD/KRW 24 giờ từ ngày 6/7, một bước đi nhằm nâng chuẩn thị trường và tăng khả năng thu hút dòng vốn quốc tế.
Ở Ấn Độ, đồng rupee chịu sức ép mạnh từ giá dầu và triển vọng lãi suất Mỹ cao hơn. RBI đã phải can thiệp mạnh trước giờ mở cửa để chặn đà mất giá, có thời điểm kéo đồng nội tệ lên gần 96 đổi 1 USD sau khi thị trường định giá nó tiến sát 97. Một số nguồn tin còn cho rằng RBI đang cân nhắc mọi lựa chọn, bao gồm cả tăng lãi suất, nếu áp lực tỷ giá còn kéo dài.

Nguồn: Bloomberg
Trung Quốc cũng chưa thực sự thoát khỏi áp lực. Bắc Kinh giữ nguyên các mức lãi suất cho vay chuẩn tháng thứ 12 liên tiếp, trong khi dữ liệu tháng 4 cho thấy sản lượng công nghiệp tăng 4,1%, bán lẻ chỉ tăng 0,2% và đầu tư tài sản cố định 4 tháng đầu năm yếu hơn kỳ vọng. Tuy nhiên, chi tiêu tài khóa vẫn được đẩy nhanh, doanh thu ngân sách 4 tháng đầu năm tăng 3,5%, và PBOC tiếp tục giữ tỷ giá tham chiếu USD/CNY mạnh hơn dự báo của thị trường để kìm lại đà tăng của đồng nhân dân tệ.
New Zealand, Canada và lớp dữ liệu vệ tinh không kém phần đáng chú ý
New Zealand ghi nhận tổng billings thẻ tín dụng tháng 4 đạt 4,5 tỷ NZD, billings nội địa 3,9 tỷ NZD và tỷ lệ sử dụng hạn mức tín dụng ở mức 28,6%, cho thấy tiêu dùng vẫn còn tương đối ổn nhưng chưa đủ mạnh để tạo đột phá. Canada cũng đứng trước áp lực khi CAD giữ gần đáy 5 tuần do giá dầu giảm, trong lúc CPI hạ nhiệt khiến kỳ vọng BoC tăng lãi suất bị thu hẹp hơn nữa.
Đây là những dữ liệu tưởng nhỏ nhưng lại cực kỳ quan trọng trong bối cảnh thị trường đang sống trong chu kỳ biến động của từng headline. Khi dầu đổi hướng, FX đảo chiều và lãi suất không còn là câu chuyện riêng của Mỹ, thì mọi nền kinh tế mở đều phải phản ứng.
SpaceX, Google, Singtel và cuộc đua hạ tầng AI ngày càng nóng
Ở lớp tăng trưởng dài hạn, Nvidia chưa phải là câu chuyện duy nhất. SpaceX đã nộp hồ sơ IPO S-1 và làm lộ nhiều chi tiết về khoản lỗ, cấu trúc kiểm soát của Elon Musk, các mối liên kết tài chính chéo và tham vọng cung cấp năng lực tính toán AI cho doanh nghiệp khác.
Đồng thời, Google công bố kế hoạch đầu tư 15 tỷ USD vào một trung tâm dữ liệu và cơ sở hạ tầng tại Missouri, còn Singtel cho biết sẽ tăng chi tiêu để mở rộng dịch vụ AI và trung tâm dữ liệu.
Điều này cho thấy cuộc đua không chỉ nằm ở chip mà còn ở toàn bộ chuỗi giá trị gồm điện toán, lưu trữ, trung tâm dữ liệu, năng lượng và hạ tầng truyền dẫn. Những gì đang diễn ra hiện nay không còn là một sóng công nghệ ngắn hạn, mà là sự tái cấu trúc của cả nền kinh tế số.
Thị trường bước vào trạng thái nhạy cảm với từng headline
Tựu trung, ngày giao dịch này là một bức tranh phân hóa cực mạnh. Thị trường đang bị giằng xé giữa hy vọng mong manh về hòa bình và thực tại khắc nghiệt của lạm phát, chiến tranh và lãi suất cao hơn trong thời gian dài hơn. Dầu thô biến động theo từng câu nói từ Washington và Tehran, vàng dao động giữa vai trò trú ẩn và áp lực từ lợi suất, USD được nâng đỡ bởi Fed, còn chứng khoán châu Á thì bùng nổ nhờ AI và câu chuyện bán dẫn.
Trong những phiên tới, mọi ánh mắt vẫn sẽ dồn về eo biển Hormuz, các tuyên bố tiếp theo từ Mỹ và Iran, tín hiệu mới từ Fed và BOJ, cùng với khả năng cơn sốt AI có tiếp tục đủ mạnh để giữ tâm lý thị trường ở trạng thái hưng phấn hay không. Lúc này, chỉ một headline cũng đủ để làm thay đổi hướng đi của dòng tiền toàn cầu.