Lời nói đầu:Cập nhật thị trường tài chính 23/04: Iran phong tỏa Hormuz, dầu Brent vọt qua 102 USD/thùng, châu Âu thiệt hại 28 tỷ USD. Fed có thể lùi cắt giảm lãi suất đến cuối 2026. Chứng khoán phân hóa, Nhật Bản lập đỉnh lịch sử. WikiFX tổng hợp chuyên sâu.
Thị trường tài chính toàn cầu trong phiên giao dịch ngày 22 và 23 tháng 4 năm 2026 đã chứng kiến sự đảo chiều chóng mặt của dòng vốn khi căng thẳng địa chính trị giữa Mỹ và Iran vượt khỏi tầm kiểm soát ngoại giao, biến thành một cuộc đối đầu quân sự trực diện trên tuyến hàng hải huyết mạch nhất thế giới.
Việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz, bắt giữ tàu thương mại, thậm chí nổ súng vào một tàu chở hàng thứ ba và rải thủy lôi đã tiếp tục đẩy giá năng lượng leo thang dữ dội, đồng thời thổi bùng ngọn lửa lạm phát vốn đã âm ỉ tại các nền kinh tế phát triển. Toàn bộ kỳ vọng của giới đầu tư về một chu kỳ nới lỏng tiền tệ trong năm nay đang bị đặt trước dấu hỏi lớn khi các ngân hàng trung ương buộc phải đối mặt với cơn ác mộng mang tên “lạm phát do chiến tranh”.

Căng thẳng Hormuz vượt ngưỡng chịu đựng
Theo thông tin tổng hợp từ Washington Post và các hãng tin quốc tế, bối cảnh hiện tại bắt nguồn từ việc Tehran quyết định đáp trả cứng rắn trước các sức ép trước đó. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) xác nhận đã bắt giữ hai tàu chở dầu cùng một tàu hàng mang cờ nước thứ ba trong khu vực eo biển Hormuz, đồng thời có báo cáo về việc nổ súng vào một mục tiêu thứ ba trên biển. Hành động này diễn ra chỉ vài giờ sau khi có những tín hiệu rằng Washington sẵn sàng chấm dứt bế tắc nhưng không đạt được tiến triển cụ thể nào trên bàn đàm phán.
Tình hình càng trở nên phức tạp khi Lầu Năm Góc thông báo rằng quá trình rà phá thủy lôi tại tuyến đường biển chiến lược này có thể mất tới sáu tháng. Đây là một ước tính gây choáng váng cho thị trường hàng hóa toàn cầu, bởi nó đồng nghĩa với việc khoảng 20% lưu lượng dầu mỏ thế giới sẽ bị gián đoạn nghiêm trọng trong nửa năm tới. Hệ lụy tài chính là không thể chối cãi, với thống kê sơ bộ cho thấy các nền kinh tế châu Âu đã ghi nhận thiệt hại lên tới 28 tỷ USD do giá năng lượng tăng vọt và sản xuất đình trệ, con số này được dự báo sẽ còn tiếp tục phình to nếu căng thẳng không hạ nhiệt.
Bên cạnh đó, thông tin từ kênh ngoại giao hé lộ rằng Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã có những cuộc thảo luận với Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và các đồng minh vùng Vịnh khác về cơ chế hoán đổi tiền tệ khẩn cấp nhằm ngăn chặn sự hỗn loạn tài chính lan rộng. Động thái này cho thấy Washington đang chuẩn bị cho kịch bản căng thẳng kéo dài, trong khi cũng đồng thời cân nhắc các biện pháp trừng phạt nhằm vào các đồng minh NATO bị liệt vào “danh sách hư” vì chưa đáp ứng đủ yêu cầu chi tiêu quốc phòng.
Phản ứng từ phía Mỹ cho thấy một lập trường rất khó đoán định. Mặc dù Tổng thống Donald Trump đã gia hạn lệnh ngừng bắn thêm ba đến năm ngày để tạo cơ hội đàm phán, nhưng các quan chức Nhà Trắng, bao gồm Thư ký Báo chí Karoline Leavitt, đồng loạt khẳng định rằng không có bất kỳ thời hạn cố định nào cho sự kiên nhẫn của Washington.
Những bình luận này, kết hợp với việc Mỹ chặn các chuyến bay vận chuyển tiền mặt 500 triệu USD thường lệ tới Iraq do lo ngại dòng tiền chảy vào tay dân quân thân Iran, cho thấy Washington đang sử dụng cả sức mạnh quân sự lẫn vũ khí tài chính để gây sức ép tối đa.
Trong một diễn biến gây chú ý khác, chính quyền Trump cũng đang tiến gần tới một thỏa thuận giải cứu hãng hàng không Spirit Airlines, qua đó bảo vệ 14.000 việc làm trong bối cảnh nền kinh tế đang đối mặt với cơn gió ngược từ địa chính trị.
Giá dầu thô vọt đỉnh, lạm phát toàn cầu bủa vây ngân hàng trung ương
Hệ quả trực tiếp và tàn khốc nhất của căng thẳng địa chính trị này là sự biến động của giá dầu. Kết thúc phiên giao dịch, giá dầu thô Brent đã chính thức vượt qua ngưỡng kháng cự tâm lý cực kỳ quan trọng 102 USD mỗi thùng, trong khi dầu WTI cũng neo ở mức cao chót vót.
Điều đáng chú ý là cú sốc giá dầu lần này không đi kèm với sự sụt giảm của đồng USD như thường lệ. Trái lại, đồng bạc xanh vẫn duy trì sức mạnh áp đảo trên diện rộng, thể hiện qua dữ liệu của SWIFT cho thấy tỷ trọng sử dụng đồng USD trong thương mại toàn cầu đã tăng lên mức cao mới.

Áp lực lạm phát đã ngay lập tức hiển hiện qua các báo cáo kinh tế vĩ mô. Tại Anh, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 3 ghi nhận mức tăng vọt lên 3.3%, cao hơn đáng kể so với dự báo, với nguyên nhân chính được quy kết cho chi phí nhiên liệu tăng phi mã. Tại New Zealand, Bộ trưởng Tài chính nước này đưa ra một cảnh báo gây sốc rằng lạm phát có thể tăng tốc lên tới 7.4% do ảnh hưởng từ căng thẳng Mỹ - Iran, ngay cả khi dữ liệu chi tiêu thẻ tín dụng tháng 3 cho thấy sự thận trọng nhất định từ người tiêu dùng. Trong khi đó, nền kinh tế Đức, dù được Ngân hàng Trung ương Đức (Bundesbank) đánh giá là có thể đã tăng trưởng nhẹ trong quý đầu năm, cũng đang đối mặt với một viễn cảnh ảm đạm khi triển vọng bị che phủ bởi cuộc chiến tại Trung Đông.

Chính trong bối cảnh giá năng lượng tăng cao đe dọa sức mua hộ gia đình và lợi nhuận doanh nghiệp, kỳ vọng về một động thái “bồ câu” từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) gần như đã tan biến. Một cuộc thăm dò mới nhất của Reuters cho thấy giới phân tích đồng thuận rằng Fed sẽ phải lùi thời điểm cắt giảm lãi suất lần đầu tiên sang tận cuối năm 2026. Lập luận được đưa ra là rủi ro lạm phát do chiến tranh hiện hữu lớn hơn nhiều so với rủi ro suy thoái kinh tế ngắn hạn.

Tại khu vực đồng Euro, nhà kinh tế trưởng Philip Lane của Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) nhấn mạnh rằng việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo một cách nhanh chóng trở nên sống còn đối với khả năng cạnh tranh của khối, trong khi Chủ tịch ECB Christine Lagarde kêu gọi một “nỗ lực chung” để tài trợ cho các giải pháp chiến lược của châu Âu, bao gồm cả tiến tới đồng Euro kỹ thuật số nhằm neo giữ quyền tự chủ chiến lược. Song song với đó, Ngân hàng Trung ương Thổ Nhĩ Kỳ đã quyết định giữ nguyên lãi suất trong phiên họp mới nhất, thể hiện sự thận trọng tối đa trước những cơn gió ngược từ giá dầu và tỷ giá.
Trên mặt trận tiền điện tử, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đang tích cực thúc giục Thượng viện thông qua dự luật về cấu trúc thị trường crypto, một tín hiệu cho thấy Washington muốn thiết lập khuôn khổ pháp lý rõ ràng hơn cho loại tài sản này trong bối cảnh dòng tiền trú ẩn có xu hướng dịch chuyển phức tạp.
Phản ứng phân hóa của thị trường chứng khoán và dòng tiền toàn cầu
Trái ngược với kịch bản hỗn loạn thường thấy, các chỉ số chính trên Phố Wall và một số thị trường châu Á lại cho thấy sức chống chịu đáng kinh ngạc. Kết thúc phiên giao dịch ngày 22 tháng 4, chỉ số S&P 500 và Nasdaq Composite đồng loạt xác lập đỉnh cao lịch sử mới, bất chấp giá dầu vượt ngưỡng ba chữ số. Động lực chính đến từ nhóm cổ phiếu công nghệ và mùa báo cáo kết quả kinh doanh tích cực.

Điển hình là cổ phiếu Tesla đã tăng gần 4% sau giờ giao dịch khi công bố lợi nhuận và doanh thu quý đầu tiên vượt xa ước tính của Phố Wall, đồng thời xác nhận không bán ra lượng Bitcoin nào trong danh mục nắm giữ. Boeing cũng ghi nhận mức tăng ấn tượng nhờ số lượng giao hàng cải thiện, trong khi Microsoft công bố kế hoạch đầu tư 18 tỷ USD để mở rộng năng lực trí tuệ nhân tạo tại Australia.

Tuy nhiên, bức tranh tại thị trường châu Á trong phiên sáng ngày 23 tháng 4 lại phân hóa rõ rệt hơn. Chỉ số Nikkei 225 của Nhật Bản sau thời điểm chạm tay vào cột mốc lịch sử 60.000 điểm lần đầu tiên trong phiên trước đó nhờ đà tăng của cổ phiếu công nghệ và bán dẫn (tiêu biểu là SK Hynix với lợi nhuận quý 1 tăng vọt hơn 400% nhờ cơn sốt AI), đã quay đầu điều chỉnh giảm trở lại do áp lực chốt lời gia tăng.

Trong khi đó, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) được dự báo sẽ giữ nguyên lãi suất nhưng loại bỏ những phát ngôn mang tính diều hâu trước đó nhằm tránh gây thêm sức ép lên nền kinh tế vốn đang hưởng lợi từ đồng Yên yếu. Các thị trường chứng khoán khác như Kospi của Hàn Quốc và chỉ số chung của Đài Loan cũng lùi bước khỏi các mức đỉnh kỷ lục khi giới đầu tư cân nhắc rủi ro lạm phát do chi phí nguyên liệu đầu vào tăng cao.

Điểm đáng chú ý nhất nằm ở thị trường ngoại hối và trái phiếu châu Á. Đồng Rupiah của Indonesia đã có phiên lao dốc mạnh nhất trong vòng bảy tháng qua, chạm mức thấp kỷ lục mới bất chấp cam kết can thiệp mạnh mẽ hơn từ Ngân hàng Trung ương Indonesia (BI). BI đang rơi vào tình thế “tiến thoái lưỡng nan” khi vừa phải bảo vệ tỷ giá trước đồng USD mạnh lên, vừa phải đối mặt với gánh nặng trợ giá nhiên liệu trong nước khi giá dầu thô neo trên 100 USD.

Tương tự, Ngân hàng Trung ương Philippines được dự báo sẽ đứng trước một quyết định lãi suất cực kỳ khó khăn trong bối cảnh rủi ro đình lạm hiển hiện rõ nét. Tại Úc, các quỹ hưu trí lớn đang được Reuters dẫn lời cho biết họ đang đẩy mạnh hoạt động phòng vệ danh mục ngoại hối lên mức cao kỷ lục để đối phó với cú sốc tỷ giá xuất phát từ chiến tranh Iran, một động thái gây áp lực giảm giá lên các đồng tiền hàng hóa như AUD và NZD. Ở một diễn biến khác, JP Morgan thông báo sẽ thêm trái phiếu Philippines vào chỉ số trái phiếu thị trường mới nổi quan trọng vào năm 2027, một điểm sáng hiếm hoi cho dòng vốn ngoại.

Những mảng sáng hiếm hoi và tín hiệu từ nền kinh tế thực
Giữa bức tranh ảm đạm của căng thẳng địa chính trị và rủi ro lạm phát, vẫn có những điểm sáng hiếm hoi đến từ dữ liệu kinh tế thực và dòng vốn đầu tư. Ngành sản xuất Nhật Bản tiếp tục cho thấy sự phục hồi mạnh mẽ khi chỉ số Nhà quản trị Mua hàng (PMI) Sản xuất tháng 4 mở rộng với tốc độ nhanh nhất trong bốn năm qua. Điều này phản ánh làn sóng tích trữ hàng hóa và lo ngại gián đoạn chuỗi cung ứng từ Trung Đông đang thúc đẩy hoạt động sản xuất tại xứ sở mặt trời mọc. Tuy nhiên, PMI Dịch vụ lại có dấu hiệu chững lại, cho thấy người tiêu dùng nội địa đang bắt đầu cảm nhận áp lực từ giá cả leo thang. Trung Quốc cũng đối mặt với cú sốc tương tự khi các trung tâm sản xuất công nghiệp chịu sức ép lớn từ giá khí đốt tự nhiên tăng vọt do chiến tranh thắt chặt nguồn cung toàn cầu.

Trên thị trường hàng hóa, vàng lại có diễn biến khá bất thường. Sau khi leo lên sát ngưỡng 5.000 USD mỗi ounce trong cơn hoảng loạn ban đầu, giá vàng thế giới (XAUUSD) đã điều chỉnh mạnh xuống còn 4.700 USD. Áp lực chốt lời và sức mạnh của đồng USD đã tạm thời lấn át nhu cầu tìm kiếm tài sản an toàn. Trong khi đó, giá đồng lại quay đầu giảm từ mức đỉnh của tháng Hai do triển vọng nhu cầu tiêu thụ tại Trung Quốc bị đặt dấu hỏi lớn trước nguy cơ gián đoạn năng lượng.

Một diễn biến đáng chú ý khác là báo cáo từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) cho thấy tồn kho dầu thô của Mỹ trong tuần qua bất ngờ tăng thêm 1.9 triệu thùng, một con số trái ngược với kỳ vọng sụt giảm mạnh trong bối cảnh nguồn cung từ Trung Đông bị phong tỏa. Điều này tạm thời giúp hạ nhiệt đà tăng phi mã của giá dầu trong một vài phiên ngắn hạn, nhưng các chuyên gia phân tích từ Barclays và nhiều tổ chức tài chính khác đều đồng loạt cảnh báo rằng đây chỉ là sự trì hoãn tạm thời.
Chừng nào lệnh phong tỏa Hormuz chưa được gỡ bỏ hoàn toàn, áp lực lên nguồn cung dầu mỏ và khí đốt hóa lỏng (LNG) toàn cầu vẫn sẽ tiếp tục âm ỉ và bùng phát bất cứ lúc nào, bằng chứng là Pakistan vừa phát đi gói thầu tìm kiếm ba chuyến hàng LNG giao ngay đầu tiên kể từ cuối năm 2023.
Hồi kết của chính sách tiền tệ nới lỏng?
Nhìn một cách tổng thể, bức tranh tài chính toàn cầu đang bước vào một chương mới đầy biến động và khó lường. Mâu thuẫn giữa một bên là nền kinh tế thực còn nhiều điểm yếu và một bên là nguy cơ lạm phát phi mã do chiến tranh đang đẩy các ngân hàng trung ương vào thế bí. Các dữ liệu mới nhất từ S&P Global và các báo cáo độc lập mà WikiFX tổng hợp được đều chỉ ra rằng, câu chuyện đầu tư giai đoạn cuối năm 2026 sẽ không còn xoay quanh việc Fed cắt giảm bao nhiêu điểm cơ bản, mà xoay quanh khả năng Fed buộc phải thắt chặt trở lại để kiểm soát kỳ vọng lạm phát.
Sự kiên cường của các chỉ số chứng khoán Mỹ có thể chỉ là lớp vỏ bọc bề ngoài. Bên dưới bề mặt, dòng tiền đang âm thầm dịch chuyển khỏi các tài sản rủi ro tại các thị trường mới nổi và đổ dồn vào đồng USD. Với việc eo biển Hormuz chưa thể khai thông trong một sớm một chiều và triển vọng hòa bình Mỹ - Iran vẫn mù mịt, nhà đầu tư toàn cầu cần chuẩn bị tâm thế cho một môi trường vĩ mô nhiều biến động, nơi rủi ro địa chính trị tiếp tục là biến số chi phối mọi quyết định phân bổ tài sản.