Giá dầu diesel tại Mỹ vượt mốc 5 USD, Fed có thể từ bỏ kế hoạch cắt giảm lãi suất

Giá dầu diesel tại Mỹ vừa chạm mốc 5 USD/gallon lần thứ hai trong lịch sử, thiết lập mặt bằng giá mới cho chi phí vận tải và sản xuất. Trong bối cảnh đó, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) bước vào cuộc họp tháng 3 với một nhiệm vụ phức tạp chưa từng có: vừa phải đối phó với nguy cơ lạm phát do giá năng lượng tăng sốc, vừa phải cân nhắc các dấu hiệu suy yếu của thị trường lao động.

Cuộc họp lần này không còn xoay quanh câu hỏi “khi nào cắt giảm lãi suất” mà đã chuyển hướng sang một kịch bản khó khăn hơn: liệu Fed có còn dư địa để cắt giảm lãi suất trong năm 2026 hay không.

Cú sốc năng lượng mới và áp lực lan tỏa đến nền kinh tế

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, thị trường năng lượng Mỹ vừa ghi nhận một cột mốc đáng lo ngại. Giá bán lẻ dầu diesel trung bình trên toàn nước Mỹ đã chính thức vượt ngưỡng 5 USD/gallon, đánh dấu lần thứ hai trong lịch sử mặt hàng này chạm mức giá cao như vậy kể từ cuộc xung đột Nga - Ukraine năm 2022.

Theo Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), chỉ trong vòng một tháng, giá diesel đã tăng hơn 37%, lên mức 4,99 USD/gallon trước khi cán mốc 5 USD, một tốc độ tăng khiến nhiều chuyên gia kinh tế phải gióng lên hồi chuông cảnh báo.

Điều đáng nói, dầu diesel không phải là loại nhiên liệu tiêu dùng trực tiếp phổ biến như xăng, nhưng nó lại là mạch máu của nền kinh tế hàng hóa. Đây là nhiên liệu chính cho đội tàu vận tải hạng nặng của những ông lớn như Walmart hay Amazon, cho máy móc nông nghiệp trong vụ gieo trồng, cho tàu hỏa và tàu thủy chở hàng trên khắp lãnh thổ Mỹ.

Khoảng 66% lượng dầu diesel tiêu thụ tại Mỹ là dành cho vận tải đường bộ. Chính vì vậy, khi giá diesel tăng, nó giống như một “cơn gió ngược” âm thầm nhưng chắc chắn sẽ thổi bay mọi nỗ lực kiềm chế lạm phát.

Các tính toán từ BloombergNEF cho thấy, với mức giá hiện tại, ngành vận tải và nông nghiệp Mỹ sẽ phải chi khoảng 6,1 tỷ USD mỗi tuần cho nhiên liệu, cao hơn 35% so với mức 4,5 tỷ USD trước khi xung đột bùng phát. Con số này không chỉ là gánh nặng cho các doanh nghiệp mà sẽ sớm được chuyển sang người tiêu dùng thông qua giá thực phẩm, vật liệu xây dựng và hàng hóa bán lẻ.

Như lời của Kareem Miller, Giám đốc điều hành công ty vận tải Strong Pact Trucking, mỗi chiếc xe tải của ông tiêu thụ khoảng 100 gallon diesel mỗi ngày, và chi phí tăng thêm khoảng 750 USD mỗi tuần là một gánh nặng khủng khiếp, đặc biệt với các doanh nghiệp nhỏ không thể tự động cộng thêm phụ phí nhiên liệu vào cước vận chuyển như các tập đoàn lớn.

Trong khi đó, người nông dân còn chịu áp lực chồng chất. Họ bước vào vụ gieo trồng với giá nhiên liệu cao kỷ lục, trong khi giá phân bón vẫn neo ở mức cao do liên quan trực tiếp đến giá khí đốt và dầu. Hiệp hội Đậu nành Hoa Kỳ đã gửi thư tới chính quyền cảnh báo rằng chi phí sản xuất đang ở mức “chưa từng có tiền lệ”. Chủ tịch Hiệp hội Ngô Hoa Kỳ Jed Bower nhận định, nông dân đang phải vật lộn để quyết định trồng loại cây nào ít thua lỗ nhất.

Giới phân tích cho rằng, đợt tăng giá lần này khác biệt về chất so với năm 2022. Linda Giesecke, Giám đốc Sản phẩm tinh chế của Rapidan Energy, chỉ ra rằng sự thắt chặt hiện nay phản ánh sự gián đoạn nguồn cung vật lý thực sự từ việc phong tỏa eo biển Hormuz, chứ không chỉ đơn thuần là rủi ro chính sách hay tái cấu trúc thương mại.

Việc eo biển này bị phong tỏa đã ảnh hưởng đến 10-20% nguồn cung dầu diesel đường biển toàn cầu. Bà dự báo giá diesel toàn cầu có thể đạt trung bình 150 USD/thùng trong tháng 3, tăng 60% so với tháng trước và vượt xa mức tăng 40% của dầu thô.

Trước đó, Goldman Sachs cũng cảnh báo các sản phẩm tinh chế, như dầu diesel và nhiên liệu máy bay, sẽ là yếu tố bị ảnh hưởng sâu sắc nhất trong cuộc khủng hoảng dầu mỏ hiện tại thay vì dầu thô.

Goldman Sachs cảnh báo nhiên liệu mới là tâm điểm cú sốc dầu hỏa lần này

Xung đột Trung Đông gây cú sốc dầu hỏa lớn nhất lịch sử. Goldman Sachs chỉ ra giá sản phẩm tinh chế như dầu diesel, nhiên liệu máy bay tăng mạnh hơn dầu thô do gián đoạn nguồn cung dầu trung bình và nặng từ Vịnh Ba Tư.

Thông tin 2026-03-17

相关内容

Cuộc họp Fed tháng 3: Ba tín hiệu quan trọng cần theo dõi

Giữa bối cảnh giá năng lượng leo thang, Cục Dự trữ Liên bang bước vào cuộc họp ngày 17-18 tháng 3 với một bức tranh kinh tế vĩ mô đầy mâu thuẫn. Thị trường gần như chắc chắn về việc Fed sẽ giữ nguyên lãi suất ở mức 3,5-3,75%, với xác suất được CME FedWatch Tool ước tính lên tới 95-99,9%. Tuy nhiên, điều thị trường thực sự quan tâm là thông điệp về tương lai, và cây bút nổi tiếng của Wall Street Journal, Nick Timiraos, đã chỉ ra ba điểm quan sát chính.

Thứ nhất là sự thay đổi trong ngôn từ của tuyên bố chính sách. Trong cuộc họp tháng 1, một số quan chức đã thúc đẩy việc loại bỏ cụm từ “một số điều chỉnh giảm thêm” khỏi thông cáo nhưng không thành công. Nếu lần này tuyên bố được chỉnh sửa theo hướng trung lập hơn, loại bỏ hoàn toàn gợi ý về giảm lãi suất, đó sẽ là tín hiệu mạnh mẽ nhất xác nhận chu kỳ nới lỏng đã kết thúc.

Thứ hai, và quan trọng nhất, là bản cập nhật Dự báo Kinh tế Tóm tắt (SEP) cùng với biểu đồ chấm (dot plot) thể hiện kỳ vọng lãi suất của từng thành viên. Tại kỳ họp tháng 12 năm ngoái, điểm trung vị cho thấy các quan chức Fed dự kiến sẽ có một lần cắt giảm lãi suất trong năm 2026, đưa lãi suất về 3,4%. Nhưng hiện tại, chỉ cần một vài thành viên điều chỉnh quan điểm, điểm trung vị có thể dịch chuyển lên mức 3,6%, ngụ ý không có bất kỳ đợt cắt giảm nào trong năm nay.

Thứ ba là cuộc họp báo của Chủ tịch Fed Jerome Powell. Đây sẽ là cơ hội để ông giải thích cách Fed đánh giá cú sốc địa chính trị hiện tại: liệu đó là “cú sốc tạm thời” có thể bỏ qua để tập trung vào thị trường lao động, hay là “rủi ro dai dẳng” có thể làm sống lại lạm phát.

“Bộ ba bất khả thi” và sự phân hóa trên Phố Wall

Các nhà phân tích của J.P. Morgan do Michael Feroli dẫn đầu đã đưa ra một trong những nhận định diều hâu nhất khi dự báo Fed sẽ không cắt giảm lãi suất trong suốt năm 2026 và thậm chí có thể tăng 25 điểm cơ bản vào quý III/2027. Quan điểm này dựa trên thực tế rằng lạm phát lõi vẫn dai dẳng quanh mức 3% và các chính sách tài khóa cùng thuế quan mới có thể tiếp tục gây áp lực lên giá cả.

Ngược lại, một số tổ chức khác như Goldman Sachs vẫn kỳ vọng vào hai đợt cắt giảm vào giữa năm, nhưng điều này phụ thuộc lớn vào việc thị trường lao động có hạ nhiệt hay không. Sự phân hóa này phản ánh một thực tế: Fed đang đối mặt với “bộ ba bất khả thi” - vừa phải thắt chặt để kiềm chế lạm phát do giá năng lượng, vừa phải nới lỏng để hỗ trợ thị trường lao động đang suy yếu, đồng thời phải duy trì uy tín chính sách.

Chủ tịch Fed Minneapolis Neel Kashkari đã cảnh báo về nguy cơ “lạm phát tạm thời 2.0” nếu cú sốc hàng hóa lan rộng, trong khi Chủ tịch Fed Chicago Austan Goolsbee nhấn mạnh một khi kỳ vọng lạm phát bị neo sai, hậu quả sẽ rất khó khắc phục.

Dầu mỏ dẫn dắt thị trường và tác động đến tài sản tài chính

Mối tương quan giữa giá dầu và kỳ vọng lãi suất đang hiện hữu rất rõ. Hợp đồng tương lai Fed tháng 12 đang giao dịch quanh mức 3,4%, tương đồng với dự báo trước đó. Nhưng nếu giá dầu duy trì ở mức cao, khả năng cắt giảm lãi suất sẽ tan biến.

Dầu Brent đã có lúc vượt 100 USD/thùng, và theo tính toán của Trung Kim - Công ty Chứng khoán Quốc tế, nếu giá dầu trung bình đạt 120 USD/thùng trong quý II, lạm phát CPI của Mỹ có thể lên tới 4,2-4,9%, một kịch bản thảm họa cho thị trường trái phiếu.

Thị trường đã phản ứng dữ dội. Lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 2 năm đã tăng lên gần 3,75%, vượt qua lãi suất dự trữ vượt mức của Fed - một dấu hiệu hiếm thấy cho thấy lo ngại về chi phí vốn ngắn hạn. Lợi suất trái phiếu 10 năm cũng neo cao, gây áp lực lên thị trường nhà đất với lãi suất vay thế chấp cố định 30 năm có khả năng duy trì trên mức 6%.

Chỉ số Dow Jones đã có những phiên biến động mạnh, và mặc dù S&P 500 chỉ giảm khoảng 4% so với đỉnh, nhưng tốc độ của đợt bán tháo này nhanh và dữ dội hơn so với giai đoạn tháng 6-9/2023, khi dầu tăng từ 70 lên 94 USD và kéo theo S&P 500 giảm gần 11%. Điều đáng ngạc nhiên là thị trường dường như chưa hấp thụ hết cú sốc. Có thể các nhà đầu tư vẫn đang hy vọng vào một giải pháp ngoại giao, nhưng rủi ro đang nghiêng về phía suy thoái.

Đồng đô la Mỹ cũng tăng vọt, vượt ngưỡng 100 điểm, đạt mức cao nhất kể từ cuối năm 2025, được thúc đẩy bởi cả nhu cầu trú ẩn an toàn lẫn kỳ vọng lãi suất cao hơn trong thời gian dài hơn.

Hãy sẵn sàng cho kịch bản “lãi suất cao trong thời gian dài”

Tổng hợp tất cả các tín hiệu, cuộc họp tháng 3 này đánh dấu một bước ngoặt trong tư duy chính sách. Fed gần như chắc chắn sẽ giữ nguyên lãi suất, nhưng quan trọng hơn, họ sẽ sử dụng biểu đồ chấm và tuyên bố chính sách để chuẩn bị tâm lý thị trường cho một thực tế mới: lãi suất có thể sẽ duy trì ở mức cao lâu hơn dự kiến.

Với mức giá dầu diesel 5 USD/gallon, áp lực lạm phát đang quay trở lại một cách âm thầm nhưng chắc chắn thông qua chi phí vận tải và sản xuất. Trong bối cảnh đó, câu chuyện về hạ cánh mềm đang dần nhường chỗ cho nỗi lo về đình lạm - tăng trưởng đình trệ nhưng lạm phát cao.

Đối với các nhà đầu tư, đã đến lúc chuẩn bị cho một môi trường mà chi phí vốn đắt đỏ hơn, biến động thị trường lớn hơn và chiến lược đầu tư cần thận trọng hơn. Các ngành nhạy cảm với lãi suất như bất động sản, công nghệ vốn hóa lớn có thể tiếp tục chịu áp lực, trong khi các lĩnh vực có khả năng chuyển chi phí sang người tiêu dùng hoặc hưởng lợi từ giá năng lượng cao như năng lượng truyền thống có thể là nơi trú ẩn tương đối an toàn.